„WHEN AND HOW A HUSBAND MAY BEAT HIS WIFE, AND IN WHAT MANNER”. ASPECTS OF VIOLENCE AGAINST WOMEN IN ÎNDREPTAREA LEGII (1652)

Auteur/ices

  • Elena-Andra GULEI Faculty of Psychology and Education Sciences, ”Alexandru Ioan Cuza” University of Iași
  • Marius-Nicusor GRIGORE Faculty of Psychology and Education Sciences, ”Alexandru Ioan Cuza” University of Iași

DOI :

https://doi.org/10.47743/asas-2026-1-865

Mots-clés :

Correction de la Loi, violence domestique, normes sociales, autorité patriarcale, Valachie, inégalités de genre, histoire du droit, inimitié

Résumé

La « Correction de la Loi » (1652), connue sous divers noms tels que « Grande Règle » ou « Règle de Matei Basarab », est considérée comme un authentique code de lois de Valachie du XVIIe siècle. Imprimée avec l’approbation de l’autorité ecclésiastique comme « guide de la foi », elle représente une synthèse harmonieuse du droit canonique et du droit séculier. Bien que fondée sur des sources juridiques byzantines transmises par voie slave, la règle fut adaptée aux réalités économiques, sociales et politiques de l’époque. Elle régit les affaires civiles, pénales et religieuses, reflétant la stratification sociale et l’inégalité devant la loi. Dans ce contexte, les femmes étaient considérées comme inférieures aux hommes, en raison de leur prétendue « faiblesse de nature ». De manière significative, le chapitre 185 est entièrement consacré à la question : « Quand, comment et de quelle manière un homme peut-il battre sa femme ?» L’analyse du chapitre 185 de la « Correction de la Loi » (1652) met en lumière un cadre juridique qui légitime formellement la violence conjugale sous le couvert de la correction conjugale. Le législateur distingue l'agression considérée comme corrective et acceptable de la violence « motivée par l'inimitié », laquelle ne pouvait entraîner de sanctions que sous certaines conditions. Le droit du mari de punir physiquement sa femme était maintenu même en présence d'un écrit (« zapis ») contraire, consolidant ainsi la suprématie de l'autorité masculine à cette époque.

Références

Averill, J. R. (1982). Anger and aggression: An essay on emotions. Springer.

Barki, H., & Hartwick, J. (2004). Conceptualizing the construct of interpersonal conflict. International Journal of Conflict Management, 15(3), 216–244. https://doi.org/10.1108/eb022913

Berkowitz, L. (2000). Causes and consequences of feelings (Studies in emotion and social interaction). Cambridge University Press.

Bushman, B. J., & Anderson, C. A. (2001). Is it time to pull the plug on hostile versus instrumental aggression dichotomy? Psychological Review, 108(1), 273–279. https://doi.org/10.1037/0033-295x.108.1.273

Dahal, P., Joshi, S. K., & Swahnberg, K. (2022). A qualitative study on gender inequality and gender-based violence in Nepal. BMC Public Health, 22, 2005. https://doi.org/10.1186/s12889-022-14389-x

Deca, R. (2004). Statutul femeii în societatea tradițională românească: Considerații pornind de la mărturii documentare din sec. al XVII-lea–al XIX-lea. Oltenia. Studii și comunicări. Etnografie, 12, 113–121.

Devries, K. M., et al. (2013). The global prevalence of intimate partner violence against women. Science, 340, 1527–1528. https://doi.org/10.1126/science.1240937

Gheorghe, E. (2025). The institution of marriage and the status of women in the medieval legislation of the 17th century. Dialogica. Revistă de studii culturale și literatură. https://doi.org/10.59295/dia.2025.1.13

Mihaiu, S. (2013). Aspects of gender inequality in Romania: A study on sexual violence. Contemporary Readings in Law and Social Justice, 5, 1005–1010.

Mititelu, C. (2013). Rudenia în „Pravila cea mare” (Târgoviște, 1652). Studiu juridico-canonic. Studii Juridice Universitare, 3–4, 122–140.

Newfoundland and Labrador-Canada, (2018) Defining violence and abuse. Retrieved 26 February, 2026, from Violence Prevention Initiative. https://www.gov.nl.ca/vpi/about/defining-violence-and-abuse/

Norlander, B., & Eckhardt, C. (2005). Anger, hostility, and male perpetrators of intimate partner violence: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 25(2), 119–152

Rada, C. (2014). Violence against women by male partners and against children within the family: Prevalence, associated factors, and intergenerational transmission in Romania, a cross-sectional study. BMC Public Health, 14, 129. https://doi.org/10.1186/1471-2458-14-129

Rada, C. (2020). Violence, communication, and satisfaction among middle-aged adults and older people from Romania. Humanities and Social Sciences Communications, 7. https://doi.org/10.1057/s41599-020-00594-9

Rădulescu, A. (Ed.). (1962). Îndreptarea legii (1652). Editura Academiei Republicii Populare Române.

Rughiniș, C., Vulpe, S., Rughinis, R., & Rosner, D. (2024). Tolerating violence against women: Attitude evolution and typology in Romania. Sociologie Românească, 22(2), 82–107. https://doi.org/10.33788/sr.22.2.4

Sardinha, L., Maheu-Giroux, M., Stöckl, H., Meyer, S., & Garcia-Moreno, C. (2022). Global, regional, and national prevalence estimates of physical or sexual, or both, intimate partner violence against women in 2018. The Lancet, 399, 803–813. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)02664-7

Sedziafa, A. P., Tenkorang, E. Y., & Owusu, A. Y. (2019). Can marriage (re)produce and legitimize sexual violence? A phenomenological study of a Ghanaian patrilineal society. Women’s Studies International Forum, 77, 102296. https://doi.org/ 10.1016/j.wsif.2019.102296

Serrano-Montilla, C., Lozano, L. M., Bender, M., et al. (2020). Individual and societal risk factors of attitudes justifying intimate partner violence against women: A multilevel cross-sectional study. BMJ Open, 10(12), e037993. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2020-037993

Smith-Rosenberg, C., & Rosenberg, C. (1973). The female animal: Medical and biological views of woman and her role in nineteenth-century America. The Journal of American History, 60(2), 332–356. https://doi.org/10.2307/2936779

Șerban, M. (2007). Căsătoria în cea mai veche pravilă din Țara Românească – Îndreptarea legii. Argesis. Studii și comunicări, Seria Istorie, 16, 159–168.

Vintilă-Ghițulescu, C. (2011). În șalvari și cu ișlic: Biserică, sexualitate, căsătorie și divorț în Țara Românească a secolului al XVIII-lea (ed. a 2-a). Humanitas.

Vyas, S., & Jansen, H. A. F. M. (2018). Unequal power relations and partner violence against women in Tanzania: A cross-sectional analysis. BMC Women’s Health, 18, 185. https://doi.org/10.1186/s12905-018-0675-0

Legea nr. 286/2009 privind Codul penal, Monitorul Oficial al României, Partea I, nr. 510/24.07.2009. https://legislatie.just.ro/Public/DetaliiDocumentAfis/109854

Fichiers supplémentaires

Publiée

2026-07-30